Oh echt!?

De meeste baby's worden geboren tussen de 37 weken en 42 weken zwangerschap. Vanaf 37 weken zwangerschap is je kindje in principe volgroeid en klaar om geboren te worden.

We weten niet precies hoe een bevalling begint. Waarschijnlijk geeft de baby een signaal af als zijn longen en bijnieren klaar zijn voor de bevalling. Als de zwangere klaar is voor de bevalling, heeft zij bepaalde receptoren aangemaakt om dit signaal van de baby op te vangen. De bevalling begint dus als de baby en de moeder er klaar voor zijn.

Als de baby na 40 weken wordt geboren, spreken we van overtijd. Als de baby na 42 weken komt, noemen we dit serotoniteit. De kans dat je na de 42 weken bevalt is 1,2% tot 5% (verschillende onderzoeken geven verschillende resultaten). Vaak zien we dat zwangeren bepaalde druk of stress ervaren wanneer de bevalling met 40 weken nog niet begonnen is. Het is belangrijk om te beseffen dat er een kans van 95% tot 98,8% bestaat dat je bevalling spontaan begint voor de 42 weken.

Eigenlijk zouden we eerder over iets als een geboortemaand moeten spreken in plaats van een uitgerekende geboortedatum, om de druk op de uitgerekende bevaldatum af te halen en bevallingen tot de 42 weken te normaliseren. Daarnaast zien we dat een baby in de eerste zwangerschap een iets grotere kans heeft om na de 40 weken geboren te worden.

Inleiding bij overtijd of serotoniteit

In Nederland wordt er in principe vanaf 41 weken gekeken naar de optie voor een inleiding. Mocht een inleiding ter sprake komen, dan is het belangrijk om goed te kijken naar de voor- en nadelen van inleiden in jouw specifieke situatie. De protocollen van inleiden veranderen regelmatig en zijn ook verschillend per ziekenhuis, regio en land.

Een boekje wat je daarbij zou kunnen helpen is bijvoorbeeld: Inducing Labour van dr. Sara Wickham. Ook in mijn cursus besteed ik hier aandacht aan. Je mag ook na de 42 weken wachten tot de geboorte vanzelf begint. Als er verder geen medische complicaties zijn, verdubbelt de kans dat je kindje stilgeboren wordt van 0,05% bij 40 weken naar 0,11% na 42 weken. Dit betekent dat ook na de 42 weken de kans dat je kindje gezond geboren wordt 99,89% is.

Bronnen:

Commissie Patiëntencommunicatie van de NVOG, 2017. Voorbij de uitgerekende datum en nog niet bevallen. Beschikbaar op: https://www.degynaecoloog.nl/onderwerpen/voorbij-uitgerekende-datum-en-nog-bevallen/ 

Van Dijk, M., 2022. Serotiniteit (‘over tijd’). Gepubliceerd op: www.vraagdevroedvrouw.nl

Federatie Medisch Specialisten, 2021. Beleid zwangerschap 41 weken. Beschikbaar op: https://tinyurl.com/mu7sz53f 

Miller, S., 2019. Hypnobirthing: Practical ways to make your birth better. Piatkus: Great Britain, London.

Wickham, S., 2022. Ten things I wish every woman knew about induction of labour. Beschikbaar op: https://www.sarawickham.com/articles-2/induction-of-labour 

Een quote van Beatrijs Smulders, een van de bekendste verloskundige in Nederland, luidt:

"Geen enkele wetenschap heeft zo de spot gedreven met de zwaartekracht als de verloskunde"

Hiermee bedoelt ze dat de bekendste bevalhouding - liggend op je rug in bed - geen logische bevalhouding is. Je wilt tijdens de bevalling er juist voor zorgen dat de baby naar beneden zakt. Door te liggen werk je tegen de zwaartekracht in en moet je baby zelfs nog over je stuitbeen heen zien te komen. Daarnaast heb je verminderde bewegingsvrijheid in je bekken, waardoor je je baby niet kunt helpen om goed het bekken in te zakken tijdens en tussen de weeën door. Je bekken bestaat uit twee delen die ook ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Door bijvoorbeeld een been op te tillen of met je heupen heen en weer te wiegen, kun je tijdens een wee je kindje helpen verder te zakken en de draai door je bekken te maken. Op je rug liggen in bed is dus eigenlijk de slechtste bevalhouding denkbaar!

Als we kijken naar hoe vrouwen in de geschiedenis zijn bevallen, dan vinden we oeroude afbeeldingen en beeldjes terug van vrouwen die in hurkzit of staand en door iets ondersteund (verticaal) bevallen. Traditioneel gezien zijn er altijd vroedvrouwen geweest die samen met andere ervaren vrouwen de bevalling begeleiden, waarbij er bijna nooit op de rug bevallen werd. Het op je rug bevallen is ongeveer 300 jaar geleden bedacht door mannelijke dokters, die vonden dat vrouwen onder zware verdoving moesten bevallen, wat alleen liggend kon. Ook zijn in die periode de tang en de knip uitgevonden.

De enige reden om op je rug te gaan liggen is zodat de gynaecoloog of verloskundige inwendig onderzoek of een interventie kan doen met goed zicht. Een andere reden is omdat de barende een ruggenprik heeft gekregen en een verminderd gevoel in haar benen heeft. Er kan soms een lagere dosis pijnstilling gegeven worden, waarbij je nog wel om het bed heen zou kunnen lopen bij een ruggenprik.

Er zijn veel opties voor houdingen om weeën op te vangen of te baren. Voorbeelden zijn variaties op de hurkzit (met behulp van een stoel, bevalbal, baarkruk, de wc, etc.), staande houdingen, op handen en knieën, verschillende houdingen in een bevalbad of een zijligging. Voor meer informatie en afbeeldingen van verschillende houdingen die fijn kunnen zijn tijdens de bevalling kun je bijvoorbeeld een kijkje nemen op de website van deverloskundige.nl: https://deverloskundige.nl/over-de-verloskundige/subtekstpagina/186/bevallingshoudingen/ 

Probeer eens verschillende houdingen uit en kijk hoe je je erbij voelt. Het is fijn om een paar opties in je achterhoofd te hebben voor als de bevalling straks echt begint. Het allerbelangrijkste is dat je een houding aanneemt die goed voor je voelt. Je lichaam weet wat de beste houding is om jouw kindje geboren te laten worden. Mocht je de neiging voelen om op je rug op bed te gaan liggen, doe dat dan vooral! Volg je lichaam! In mijn cursus gaan we uitgebreid in op de verschillende bevalhoudingen.

De badbevalling

Er is steeds meer vraag naar badbevallingen in Nederland. Dit is ook niet gek want er zijn veel voordelen bij het bevallen in water. Daarnaast wordt het in steeds meer ziekenhuizen en geboortecentra aangeboden. Bij een badbevalling ga je als barende tijdens de actieve fase (als je regelmatige sterke weeën hebt) in een (beval)bad. Het warme water werkt pijnstillend en het helpt je om makkelijker mee te bewegen met de weeën. Daarnaast kan een bad je helpen om meer in je eigen ‘bubbel’ te komen. Dit gebeurd onder andere doordat je meer rust en ruimte om je heen hebt. De kans op het nodig hebben van pijnstilling of een epistiomie (of knip) neemt ook af en de duur van bevalling is meestal korter. De regels en protocollen bij een badbevalling kunnen verschillen per ziekenhuis of verloskundigenpraktijk. Vraag ernaar als je interesse hebt in een badbevalling.

Bronnen:

Achtereekte, N. 2023. De Badbevalling. Beschikbaar op: www.vraagdevroedvrouw.nl    

KNOV, 2023. Bevallingshoudingen. Beschikbaar op: https://deverloskundige.nl/over-de-verloskundige/subtekstpagina/186/bevallingshoudingen/ 

Wickham, S. 2022. The benefits of water for birth. Beschikbaar op: https://tinyurl.com/SWickham

Reed. R. 2021. Reclaiming Childbirth as a Rite of Passage. Word Witch Press: Yandina, Australia

Smulders, B. 2017. Veilig Bevallen - het complete handboek. Kosmos uitgevers: Utrecht, Nederland.

De bevalling en de eerste uren daarna zijn van invloed op het (succesvol) starten met het geven van borstvoeding. Vaak zien we in cursussen dat er veel aandacht voor de geboorte is, en minder voor de periode erna en de borstvoeding, terwijl het allemaal met elkaar verbonden is. Borstvoeding geven kan min of meer vanzelf gaan of een flinke zoektocht zijn.

Er is inmiddels onderzoek gedaan dat bijvoorbeeld de invloed van interventies (pijnstilling, weeënopwekkers, een keizersnede of een infuus) een rol kan spelen bij het begin van de borstvoeding. Ook huid op huidcontact in het eerste uur na de geboorte is van invloed op hoe een baby (succesvol) leert drinken aan de borst. Hoe zit dit in elkaar?

Prolactine is een van de hormonen die je lijf aanmaakt om de borstvoeding op gang te krijgen. Als de baby na de bevalling gaat drinken aan de borst, wordt de aanmaak van prolactine gestimuleerd. Prolactine en oxcytocine zijn belangrijke hormonen voor het aanmaken van melk.

In de eerste uren nadat de baby geboren is, begint in principe ook de borstvoeding. Een baby wordt geboren met een reflex en instinct om op zoek te gaan naar de borst. Als je de baby op de buik van de moeder legt, zal hij of zij op zoek gaan naar de borst om te gaan drinken. Je baby kruipt dan richting je borst. Deze ‘breastcrawl’ lijkt veel voordelen te hebben voor moeder, baby en het begin van een succesvolle borstvoeding. Het stimuleert bijvoorbeeld bij de moeder om de placenta geboren te laten worden en kan bloedverlies na de geboorte beperken. De baby leert beter hoe hij of zij goed aanhapt aan de borst en leert drinken. Dit kan aanhap-problemen en bijvoorbeeld tepelkloofjes en pijnlijke tepels voorkomen of verminderen. Daarnaast stimuleert het o.a. de aanmaak van prolactine, waardoor de melktoevoer in de borsten goed op gang komt.

De eerste melk die een baby’tje drinkt heet colostrum. Colostrum zit vol met witte bloedcellen en allerlei vitaminen en mineralen die je kindje op gang helpen en beschermen. Je kan eventueel al voor de bevalling een beetje colostrum afkolven en opvangen. Baby's hebben nog niet veel nodig vlak na de bevalling en colostrum is heel geconcentreerd. Ook als je bijvoorbeeld weet dat je een keizersnede krijgt, kan het helpen om gekolfde colostrum achter de hand te hebben om rustig te kunnen starten met borstvoeding.

Probeer je kindje zelf te laten aanhappen na de geboorte, en neem hier ruim de tijd voor. Als het golden hour niet genoeg is, maak er dan drie golden hours van. Het gaat je helpen om jou en je kindje rust te geven om te beginnen met het borstvoedingsavontuur. Rust en ontspanning is precies wat je lijf nodig heeft om alle benodigde hormonen aan te maken voor een veilige hechting en het op gang komen van de voeding.

Vraag om hulp en zoek advies als je twijfelt, pijn hebt, of even niet precies weet wat te doen. Dit kan de borstvoedingsperiode helpen slagen.

Informed Consent betekent wederzijdse toestemming of wederzijdse instemming. In Nederland is het verplicht dat een patiënt toestemming geeft voor een behandeling of interventie. Daarnaast moet een patiënt ‘over de aard, het doel, de gevolgen en alternatieven' van een behandeling ‘redelijkerwijze’ op de hoogte zijn.

Een voorbeeld: Een verloskundige of gynaecoloog mag niet een vrouw toucheren zonder vooraf toestemming te vragen. Bij het toucheren meet de verloskundige de ontsluiting bij een zwangere vrouw door haar vingers in de vagina te brengen. Je kunt je voorstellen dat voor een (barende-zwangere) vrouw het niet altijd een fijne interventie is. Daarnaast is het belangrijk om op de hoogte te zijn waarom er getoucheerd wordt en wat eventuele alternatieve opties zijn.

Een bevalling duurt pakweg ergens tussen de 2 en 36 uur. Het is geen lineair proces van 1cm ontsluiting per uur. Soms heeft het lichaam meer tijd nodig om naar de eerste centimeters te komen en gaat het daarna heel snel, of juist andersom. De vordering is een samenspel van het lijf en de baby, en wordt beïnvloed door externe omstandigheden (zie ook ontspanning en hormonen). Daarom is het toucheren omwille van het kijken hoe ver de bevalling is, niet altijd zinvol en kan het in sommige gevallen zelfs de bevalling vertragen. Het is goed om hier van te voren al over na te denken hoe je hier in staat. Dan kun je in je bevalplan opnemen of je bijvoorbeeld wel of niet getoucheerd wilt worden.

Om zwangeren te helpen met beslissen of ze wel of niet met een interventie instemmen, is er de BRAINS methode ontwikkeld. Deze methode is op verschillende websites verder uitgewerkt. Bij elke interventie kun je samen stil staan bij de volgende punten (overgenomen van de website van deverloskundige.nl):

B: Beweegredenen: Welke voordelen heeft dit voorstel?

R: Risico's: Welke risico’s / nadelen zijn er te bedenken op dit voorstel?

A: Alternatieven: Zijn er nog alternatieven te bedenken voor het probleem? (Bij ieder alternatief kan je eventueel dan ook weer hetzelfde rijtje afgaan).

I: Intuïtie: Wat is mijn/ons gevoel erbij? Klopt dit voorstel naar mijn idee?

N: Niks doen: Wat gebeurt er wanneer we nu niets doen? Moet deze keuze ‘nu’ gemaakt worden? Hebben we nog bedenktijd?

S: Stilstaan: Neem de tijd om na te denken en te overleggen. Heb ik nog vragen?

Je kunt ook een mooie BRAINS-folder downloaden op de website van vraag de vroedvrouw: https://vraagdevroedvrouw.nl/gratis-aanbod/ 

Bronnen:

De Geboortebeweging, 2023. Rechten en plichten in de geboortezorg. Beschikbaar op: https://www.geboortebeweging.nl/voor-zwangeren/#toggle-id-2

KNOV, 2023. Deverloskundige.nl: Een goede keuze maken. Beschikbaar op:https://deverloskundige.nl/zwangerschap/subtekstpagina/298/een-goede-keuze-maken/ 

Leidraad KNOV en NVOG: Omgaan met zwangeren die geadviseerde / geprotocolleerde zorg afwijzen (versie 15 juli 2015). Beschikbaar op: Leidraad KNOV en NVOG: Omgaan met zwangeren die geadviseerde / geprotocolleerde zorg afwijzen  

Miller, S., 2019. Hypnobirthing: Practical ways to make your birth better. Piatkus: Great Britain, London.

Stichting Bevallingstrauma, 2023. Ken je rechten. Beschikbaar op: https://stichtingbevallingstrauma.nl/ken-je-rechten/ 

De periode na de geboorte is vaak een intense, en wordt vrij snel over het hoofd gezien in de aanloop naar de bevalling. Meestal besteden we veel tijd aan het in orde maken van alle materiële zaken die een baby nodig heeft, maar vergeten we dat de grootste verandering in je leven straks niet materieel is.

Vooral bij een eerste kindje is de verandering groot. Voor veel kersverse ouders is het een enorme overgang om ineens verantwoordelijk te zijn voor een klein kwetsbaar mensje, 24 uur per dag en 7 dagen per week. Het is iets nieuws dat je nog nooit eerder gedaan hebt. Die overgang gaat gepaard met minder slapen en ineens veel minder of geen tijd meer hebben voor je ‘normale’ routine van het leven. Ook komt er een batterij aan nieuwe emoties vrij die je niet altijd aan ziet komen. Naast de roze wolk en liefdevolle verwondering kan er veel op je af komen. Denk bijvoorbeeld aan het hebben van zorgen over je baby, het herstellen en verwerken van de bevalling en het loslaten van het leven zoals je het had voordat de baby geboren werd. Veel nieuwe ouders vinden de eerste periode mooi maar ook zwaar. Op een of andere manier praten we hier niet veel over.

Daarnaast heeft het krijgen van een kindje ook impact op alle relaties zoals ze voorheen waren. De relatie met je partner verandert doordat je ineens samen voor iemand anders zorgt in plaats voor elkaar. Slaapgebrek en die nieuwe emoties hebben daar ook invloed op. Ook de relatie met je familie en vrienden verandert. Dit kan alle kanten op gaan: van verdieping tot elkaar uit het oog verliezen.

Je zou kunnen zeggen dat het nieuwe avontuur pas echt begint als je baby geboren is. Een baby heeft het eerste half jaar van zijn of haar leven nog niet het besef dat het een individueel wezentje is. Je kunt je kindje in de eerste 6 maanden ook niet verwennen door bijvoorbeeld je baby op je in slaap te laten vallen. Een baby kan in deze periode nog geen manipulatief gedrag vertonen. Wees dus niet bang om je kindje bij je te dragen of gelijk op te pakken als hij of zij huilt. Ze kunnen het verband nog niet leggen dat als het huilt, het opgepakt wordt. Je leert je baby daar geen bepaald gedrag mee aan.

Het is in die eerste periode steeds uitzoeken wat je kindje nodig heeft: voeding, nabijheid, geruststelling. Een draagdoek of draagzak kan hierbij uitkomst bieden. Je kindje heeft veel huid op huidcontact nodig en zal zich dan het rustigst en veilig voelen. Ook lichaamswarmte, geur, aanraking, het horen van een hartslag en jullie stemmen geeft geborgenheid en veiligheid. Een veilige hechting is belangrijk voor de sociale ontwikkeling van je kindje. Het kan zijn dat je moet wennen aan je kindje en dat je niet gelijk een band of liefde voelt. Dit is normaal! Geef het de tijd en praat hierover. Als het niet goed gaat met jou of je partner, trek aan die bel.

Bronnen:

Bowlby, R. 2007. Babies and toddlers in non-parental daycare can avoid stress and anxiety if they develop a lasting secondary attachment bond with one carer who is consistently accessible to them, Attachment & Human Development, 9:4, 307-319. Beschikbaar op: https://doi.org/10.1080/14616730701711516

Bos, N. z.d.. Hoe kun je veilig slapen met je baby? Beschikbaar op: https://kiind.nl/hoe-kun-je-veilig-samen-slapen-met-je-baby/ 

McKenna, J.J., 2008. Cosleeping and Biological Imperatives: Why Human Babies Do Not and Should Not Sleep Alone. Beschikbaar op: http://neuroanthropology.net/2008/12/21/cosleeping-and-biological-imperatives-why-human-babies-do-not-and-should-not-sleep-alone/ 

Verdult, R. 2009. De vroege hechting van baby’s. Lezing voor ‘De Knoop’, Amersfoort. Beschikbaar op: https://www.stroeckenverdult.be/site/upload/docs/De%20Knoop%20Amersfoort%202009.pdf 

Kohnstamm, R., Wenneker, M. 2016. Een veilig gevoel. kinderopvang 26, 18–19 Beschikbaar op: https://doi.org/10.1007/s41189-016-0165-4 

De navelstreng en placenta zijn onderdeel van de baby. De placenta is als het ware een extra orgaan van je baby, en is - net als je baby - ontstaan vanuit de bevruchte eicel in de baarmoeder. De placenta zorgt ervoor dat de baby zuurstof en voedingsstoffen ontvangt van de moeder via de navelstreng.

Als een baby geboren wordt, bevindt een deel van het bloed van de baby zich nog in de navelstreng. Dit bloed vloeit nog naar de baby toe en zorgt onder andere voor een gezonde bloeddruk, voldoende stamcellen en een gezond ijzergehalte. Er is inmiddels veel onderzoek waaruit blijkt dat het goed is voor je baby om te wachten met het afklemmen van de navelstreng na de geboorte, zodat het bloed nog naar de baby kan stromen. Of andersom gezegd: er zijn (korte- en lange termijn) nadelen aan het vroeg afnavelen (afklemmen van de navelstreng) waardoor het bloed van de baby niet geheel naar de baby kan stromen.

Vroeger was er een aanwijzing dat vroeg afnavelen bloedverlies bij de moeder zou voorkomen en zou helpen om de placenta geboren te laten worden. Of dachten ze dat het bloed juist uit de baby de navelstreng instroomt. Dit blijkt na veelvuldig onderzoek niet het geval. Er is helaas in sommige ziekenhuizen echter een gewoonte ontstaan om de navelstreng vroeg af te klemmen.

Wanneer is een navelstreng ‘uitgeklopt’? Je kunt na een aantal minuten voelen dat de navelstreng niet meer pulseert. Je ziet ook dat de navelstreng van vorm verandert. Direct na de geboorte is het een harde grijze spiraal en na een aantal minuten wordt hij zacht en wit. Toch kan er dan wel nog bloedtransport aanwezig zijn. In de meeste wetenschappelijke onderzoeken wordt 3 minuten wachten met het afnavelen aangehouden en heeft dat al veel positieve resultaten. Er zijn aanwijzingen dat de navelstreng pas na 10 minuten volledig gestopt is met bloedtransfusie naar de baby. Je kunt ook eventueel wachten met het doorknippen van de navelstreng tot na de geboorte van de placenta. Dit heet een halve lotusgeboorte.
 

Bij te vroeg geboren baby’s lijkt het wachten met afnavelen vooral veel voordelen te hebben, onder andere om babysterfte te voorkomen. Soms is dit alleen lastiger omdat premature baby’s ook andere zorg nodig hebben en deze zorg niet altijd bij de moeder op bed gegeven kan worden. Ziekenhuizen maken stappen om dit beter mogelijk te maken. Ook bij keizersnedes is het vaak inmiddels mogelijk om de navelstreng uit te laten kloppen of om voor een halve lotusgeboorte te gaan, wat voordelen voor de moeder en baby heeft.

Bronnen:

Sun M, Song X, Shi W, Li Y, Shan N, Zhang H. 2017. Delayed umbilical cord clamping in cesarean section reduces postpartum bleeding and the rate of severe asphyxia. Clin Exp Obstet Gynecol. 2017;44(1):14-16. Beschikbaar op: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29714858/ 

Van Roon, J. 2022. Afnavelen (doorknippen van de navelstreng) Beschikbaar op de academie van: www.vraagdevroedvrouw.nl    

Wickham, S. 2021. Optimal cord clamping: what’s the evidence? Beschikbaar op: https://tinyurl.com/SWickham1

Als je kijkt naar wat er in het lijf van de moeder en baby gebeurt tijdens een bevalling, dan zien we dat het belangrijk is voor een vrouw om zich ontspannen en veilig te voelen. Waarom is dit? Er zijn veel hormonen die een rol spelen tijdens de bevalling. Het belangrijkste hormoon dat ervoor zorgt dat de bevalling begint en de weeën effectief zijn, is oxytocine.

Oxytocine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd. Je maakt het aan als je je veilig, fijn en ontspannen voelt. Het is bijvoorbeeld ook het hormoon dat je aanmaakt bij knuffelen, intimiteit en orgasmes. Je zou dus kunnen zeggen dat bevallen eigenlijk een hele fijne gebeurtenis kan zijn waarin het gelukshormoon oxytocine de belangrijkste rol speelt. Hoe werkt dit?

Versimpeld gezien kan je centrale zenuwstelsel in twee standen staan:

sympathisch: Focus op actie, vluchten, vechten

parasympatisch: Focus op rust, herstel, ontspanning

Beide systemen houden elkaar in balans. Als het ene actief is, is het andere meer in rust. Als we kijken naar het begin van een bevalling, dan zien we dat het zenuwstelsel in de parasympathische stand moet staan, dus in rust en ontspanning. Dit zorgt ervoor dat oxytocine aangemaakt kan worden en door het lichaam kan stromen. Bij het sympathisch zenuwstelsel - wat geactiveerd wordt door stress of angst - komt er juist een ander hormoon vrij: adrenaline. Adrenaline zorgt ervoor dat de spieren in de baarmoeder verkrampen en de weeën minder effectief worden. Daarnaast zorgt het ervoor dat bloed en zuurstof naar onze armen en benen vloeien zodat we kunnen vluchten of vechten, een verhoogde hartslag en versnelde ademhaling. Terwijl tijdens de bevalling we juist willen dat zuurstof en bloed naar de baarmoeder en baby stromen.

Bevallen is eigenlijk een intieme gebeurtenis. Als we naar andere zoogdieren kijken zien we dat zij een rustige en veilige plek opzoeken om te bevallen. Als een kat in een hoekje van de kast aan het bevallen is, zal de bevalling stoppen wanneer je de kast open doet of veel geluid gaat maken. Zodra de kat zich weer veilig voelt zal de bevalling weer verder gaan. Bij mensen werkt dit eigenlijk net zo.

Het kan tegenstrijdig voelen om juist als je pijn ervaart van bijvoorbeeld een wee, toch te blijven ontspannen. Er zijn andere hormonen zoals endorfines die samen met de oxytocine voor natuurlijke pijnstilling en een fijne roes kunnen zorgen. Daarnaast zijn er veel tools, tips en trucs om je te helpen ontspannen tijdens de bevalling. Je adem kan hier bijvoorbeeld een grote rol in spelen. Als het lukt om rustig te blijven ademen tijdens de weeën en de bevalling, geef je een seintje aan je zenuwstelsel dat alles veilig is waardoor je parasympathische zenuwstelsel geactiveerd blijft. Dit kun je voorbereiden en oefenen voor de bevalling. Als je dit wilt oefenen en meer over wilt leren kun je de online cursus volgen op www.studio-rozemarijn.nl

Vaak zijn er tijdens de bevalling momenten waarop je overvallen wordt of toch iets van angst ervaart. Dat is helemaal okay. Je kunt altijd weer terug naar ontspanning toe.

Hoe je je voelt en je omgeving zijn van invloed op hoe de bevalling gaat. Daarom is het goed om te bevallen op de plek waar jij je het fijnst en vertrouwd voelt. Het is goed om te zorgen dat je de mensen bij je bevalling hebt die je er graag bij wilt hebben en waar je bij kan ontspannen. Fel licht, vragen, harde geluiden en onrust om je heen zijn allemaal van invloed op je vermogen om in je bevalbubbel te kruipen en de oxytocine door je lichaam te laten stromen. Door een bevalplan op te stellen en van te voren al een keer na te denken over hoe jij het zou willen hebben, kun je meer rust ervaren en minder beslissingen hoeven maken tijdens de bevalling. Je partner kan hier ook een grote rol in spelen door te zorgen dat alle externe factoren optimaal zijn voor de bevalling: Hij of zij is een soort rust- en sfeerbewaker!

Bronnen:

Miller, S., 2019. Hypnobirthing: Practical ways to make your birth better. Piatkus: Great Britain, London.

Rusken, H. 2017. Bevallen met hypnobirthing. Mucha Mamma

Van Dijk, M. 2022. webinar 'Fysiologie van geboorte' Beschikbaar op de academie van: www.vraagdevroedvrouw.nl    

 Fysiek heeft je lijf na een bevalling tijd nodig om weer te herstellen. Dit kan wel een jaar duren voordat je weer helemaal herstelt . Daarnaast kan het soms ook zijn dat niet alles geheel herstelt. Toch kun je vaak veel doen om weer fit te worden.

In de kraamweken is je baarmoeder weer aan het inkrimpen en verlies je bloed en stolsels. Dit komt omdat er een wond zit op de plek waar de placenta heeft vastgezeten. Dit kan tot 6 weken duren. Het is in het begin meer dan een gewone ongesteldheid, en hievoor heb je speciale kraamverbanden.
 

Je buikspieren en bekkenbodemspieren worden flink uitgerekt tijdens de zwangerschap en bevalling. Hierdoor zijn deze spieren ook verzwakt na de bevalling en hebben ze tijd nodig om te herstellen. Soms kun je dit proces helpen door bepaalde dingen niet te doen (bijvoorbeeld zwaar tillen) en bepaalde dingen wel te doen (bepaalde oefeningen). Het belangrijkste is om jezelf serieus te nemen en als je ergens last van hebt, hier hulp bij te zoeken.

Het is goed om te weten bijvoorbeeld dat je buikspieren tijd nodig hebben om na de bevalling weer aan elkaar te groeien. Door te snel buikspieroefeningen te doen na een bevalling, kun je een blijvende diastase oplopen. Wacht dus lang genoeg voor je weer intensief gaat sporten en zoek eventueel begeleiding. Er zijn ook oefeningen die je kunt doen om je bekkenbodemspieren en buikspieren weer sterker te maken na je bevalling. Het kan zijn dat je in het begin last hebt van incontinentie als je bijvoorbeeld moet hoesten of niezen. Dit is normaal, en ook hier kun je oefeningen voor doen of hulp bij zoeken als het blijvend is.

Geef jezelf en je lichaam de tijd om weer rustig aan te sterken. Probeer om met liefde en bewondering naar je lijf te kijken hoe het zo iets wonderbaarlijks op de wereld heeft gezet. Mocht je last hebben van je bekken of andere lichamelijke klachten, ga naar een osteopaat, de fysiotherapeut of de dokter om je lichaam te ondersteunen in het herstel. Neem jezelf en elkaar serieus in dit proces en probeer het te delen.

Als er geen medische complicaties zijn, dan is de beste plek van bevallen de plek waar de moeder zich het meest vertrouwd, geliefd en veilig voelt. En een plek waar je privacy hebt of kan creëren. Deze dingen helpen je om de juiste bevalhormonen aan te maken voor een soepele bevalling (zie ook ontspanning en hormonen).

Als je in het ziekenhuis wilt bevallen, dan begin je met de bevalling alsnog thuis. Je gaat pas naar het ziekenhuis als de bevalling goed op gang is en je ongeveer 5 a 6 cm ontsluiting hebt. Een voordeel van in het ziekenhuis bevallen is dat, mocht er een interventie of pijnstilling nodig zijn, je al op de juiste plek bent. Een nadeel is dat je vaak een minder intieme/veilig sfeer kan creëren, en je wellicht minder privacy hebt. Daarnaast is de kans op een interventie groter in het ziekenhuis. Dit komt bijvoorbeeld doordat er meer tijdsdruk is in een ziekenhuis en interventies sneller aangeboden worden. Weet dat je elke interventie op elk moment altijd mag weigeren als dit niet goed voelt. Je kunt altijd overleggen en meer tijd vragen. De zwangere beslist! (zie ook de tekst onder de kopjes Consent en Regie)

Als je thuis wilt bevallen, kan het zijn dat je op een gegeven moment alsnog naar het ziekenhuis moet. De meest voorkomende redenen hiervoor zijn: 

• Als de baby in het vruchtwater heeft gepoept (meconiumhoudend vruchtwater)
• Niet vorderende baring (de bevalling duurt te lang of eigenlijk eerder: de moeder wordt moe / er is iets met de harttonen van de baby)
• Wens voor pijnstilling
• Langdurig gebroken vliezen (24 - 72 uur (verschilt per regio wat het beleid hierop is))
• Als de hartslag van de baby onregelmatig is
• Als de zwangere veel bloed verliest
   

In veruit de meeste gevallen is het zo dat je zelf alsnog rustig naar het ziekenhuis gaat. De kans dat je met spoed of met een ambulance naar het ziekenhuis moet is klein. Bij de geboorte van eerste kindjes is de kans dat je alsnog naar het ziekenhuis gaat tijdens de bevalling ongeveer 63%. Bij tweede en volgende kinderen is dat 24% (cijfers van Perined, 2021)

Als je een bevalplan opstelt is het goed om je op beide scenario’s voor te bereiden. Dus maak een plan voor een thuisbevalling en een voor een ziekenhuisbevalling. Ook als je kiest voor een ziekenhuisbevalling, is het zo dat je het eerste deel van de bevalling thuis doet. Pas als de weeën goed op gang zijn gekomen mag je naar het ziekenhuis. Soms gaat de bevalling zo snel dat je geen tijd meer hebt om naar het ziekenhuis te gaan. Een geboorteplan is niet een vaststaand iets. Je schrijft er je voorkeuren in op en het zorgt ervoor dat je alvast nadenkt hoe je iets zou willen. Het kan zijn dat je tijdens de geboorte toch andere keuzes maakt. Dat is helemaal okay!

Bronnen:

Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland, 2021. Inventaris: De Nederlandse Thuisbevalcultuur. Beschikbaar op:

https://www.immaterieelerfgoed.nl/nl/page/3821/de-nederlandse-thuisbevalcultuur

Perined, 2021. Perinatale zorg in Nederland anno 2020. Beschikbaar op: https://assets.perined.nl/docs/3d6a2b46-aa8a-417e-a55e-de0184fe2078.pdf   

VZinfo Rijksoverheid, 2023. Zorg rond de Geboorte. Beschikbaar op: https://www.vzinfo.nl/zorg-rond-de-geboorte/Gebruik  

Waarom is regie belangrijk? Bevallen is een zeer significante gebeurtenis in je leven. Het is intensief op veel vlakken: fysiek, emotioneel en mentaal. Als je baby geboren is, heb je ook ineens een nieuwe rol in je leven: als verzorger van dat kleine onzelfstandige wezentje. Als jij of je partner zwanger bent van je eerste kindje is het ook de grote overgang naar moederschap of vaderschap (zie ook het stukje over kraamtijd).

Een bevalling is iets dat in principe niet te voorspellen is. Je weet van tevoren niet hoe het zal gaan en hoe lang het gaat duren. Het is iets intiems. Het is deels het loslaten van controle, en het toelaten van overgave en vertrouwen. Tijdens een bevalling ben je mentaal en emotioneel in een krachtige, maar ook kwetsbare toestand. Het is belangrijk om je veilig, geliefd en ontspannen te voelen tijdens de bevalling. Wanneer dit lukt kunnen de bevalhormonen in je lichaam optimaal functioneren (zie ook ontspanning en hormonen). Vertrouwen en/of angst spelen een grote rol bij hoe de bevalling zal gaan en ervaren wordt.

Na een bevalling kun je je krachtig voelen en trots zijn op jezelf, maar je kunt je ook overvallen en juist powerless voelen. Gek genoeg heeft dit weinig te maken met hoe de bevalling is verlopen. Vrouwen die een spoedkeizersnede hebben gehad kunnen juist heel positief terugkijken op hun bevalling, en vrouwen waarbij in principe alles ‘goed’ gegaan is, kunnen zich juist niet fijn voelen terugkijkend op de bevalling.
 

Dit laatste gebeurt bij ongeveer 20-30% van de vrouwen in Nederland. Een van de meest genoemde redenen voor het wel of niet positief terugkijken op de bevalling heeft te maken met het gevoel van autonomie of regie tijdens de bevalling. Een belangrijke factor hierin is de communicatie tussen de zwangere en hulpverleners (verloskundige / gynaecoloog). Hierbij gaat het bijvoorbeeld over je gehoord voelen tijdens de bevalling of het niet serieus genomen worden bij overleg over interventies.

Als zwangere (en partner van zwangere) kan het daarom helpen om bijvoorbeeld je voorkeuren op papier te zetten in een bevalplan. Daarnaast kun je je voorbereiden op wat er gaat komen. Op deze manier kom je tijdens de bevalling minder voor verrassingen te staan en begrijp je beter wat er gebeurt en wat de opties zijn. Dit kan je helpen om het gevoel van regie of autonomie te behouden. Je staat sterker in je keuzes omdat je er al een keer over nagedacht hebt. Daarnaast kun je door een goede voorbereiding meer vertrouwen in je lichaam krijgen en kun je iets doen met eventuele zorgen/twijfels/angsten over de bevalling en de periode erna. Door dit aan te gaan creëer je meer rust en vertrouwen in jezelf en wat er komen gaat. En grappig genoeg gaat dat je weer helpen om een fijnere en snellere bevalling in te gaan (zie hoofdstuk ontspanning en hormonen).

Bronnen:

Grekin, R., & O’Hara, M.W. (2014). Prevalence and risk factors of postpartum posttraumatic stress disorder: A meta-analysis. Gepubliceerd in: Clinical Psychology Review, 34, 389-401.

Hodin, S. 2017. Advancing an Evidence-Based Approach to Episiotomy. Maternal Health Task Force. Beschikbaar op: https://www.mhtf.org/2017/05/30/advancing-an-evidence-based-approach-to-episiotomy/ 
 

Hollander, M.H. et al, 2017. Preventing traumatic childbirth experiences: 2192 perceptions and views. Gepubliceerd in: Arch Womens Health (2017) 20: 515-523

Reed, R. 2022. In Defence of the Amniotic Sac. Beschikbaar op: https://midwifethinking.com/2015/09/16/in-defence-of-the-amniotic-sac/ 

Stramrood CA, Huis In ‘t Veld EM, Van Pampus MG, Berger LW, Vingerhoets AJ, Schultz WC, Van den Berg PP, Van Sonderen EL, Paarlberg KM (2010) Measuring posttraumatic stress following childbirth: a critical evaluation of the instruments. Gepubliceerd in: Psychosom osbtet gynaecol. Mar;31(1):40-9

Van Vliet, M., 2022. Bevallingstrauma. Beschikbaar op: www.vraagdevroedvrouw.nl   

Een van de vragen die je in de eerste periode van je baby gaat krijgen is ‘of je kindje al doorslaapt’. Als je kijkt naar de neurologische ontwikkeling van een baby, dan is doorslapen helemaal niet logisch. De hoop of verwachting dat baby’s door kunnen slapen klopt dus eigenlijk niet. Je zult eerder kunnen kijken hoe jij en je baby het meeste rust krijgen ‘s nachts.

Je baby heeft nog geen besef dat hij niet één is met zijn moeder na de geboorte. De nabijheid, warmte en geur van zijn of haar moeder is de veiligste plek voor een baby. Dat is niet alleen overdag, maar ook ‘s nachts. Door het consultatiebureau in Nederland wordt geadviseerd om in ieder geval de eerste zes maanden met je kindje op dezelfde kamer te slapen (roomsharing). Dit kan op verschillende manieren: met een los wiegje in je kamer, met een aanschuifbedje of co-sleeper, of met je baby in je eigen bed. In het grootste deel van de wereld slapen baby’s samen met hun moeder in hetzelfde bed.

Dit heeft een aantal voordelen:  

• Borstvoeden gaat makkelijk als je al naast elkaar ligt, je hoeft er niet voor uit bed.
• Als je baby wakker wordt ben je gelijk dichtbij voor geruststelling. Je kindje hoeft ook niet helemaal wakker te worden en wellicht te huilen, want hij of zij voelt je aanwezigheid.
• Vaak krijgen moeders (en baby’s) de meeste slaap als ze naast elkaar liggen.

Wel is het heel belangrijk om veilig samen te slapen. Om dit te doen heb je wellicht aanpassingen nodig in je slaapkamer.

Voorbeelden zijn:

• de baby slaapt aan moeders' kant (niet in het midden)
• je geeft borstvoeding
• je rookt/drinkt niet en gebruikt geen drugs
• je kiest de juiste dekens (bijvoorbeeld simpele wollen of katoenen dekens)
• je ligt in een bepaalde houding zodat de baby niet onder je kussen of deken kan komen
• Je baby kan niet uit bed vallen

James Mckenna is een wetenschapper die veel onderzoek naar samen slapen heeft gedaan. Voor meer informatie over hoe je veilig samen kan slapen kun je naar deze websites:

https://kiind.nl/hoe-kun-je-veilig-samen-slapen-met-je-baby/

en https://cosleeping.nd.edu/ 

Er is ook kritiek op samen slapen met je baby in hetzelfde bed, omdat het tot verstikking van de baby zou kunnen leiden. Deze kritiek is alleen niet gestoeld op 'veilig' samen slapen, maar op alle vormen van samen slapen. Voor meer informatie hierover ga je naar bovengenoemde websites.

Wellicht kan een logeerbed van pas komen, waar je als ouders omstebeurt kan bijslapen. Let op! Dit is een perspectief op hoe je omgaat met slapen, doe altijd wat goed voelt voor jullie en je baby!

Bronnen:

Bos, N. z.d.. Hoe kun je veilig slapen met je baby? Beschikbaar op: https://kiind.nl/hoe-kun-je-veilig-samen-slapen-met-je-baby/ 
 

McKenna, J.J. z.d. https://cosleeping.nd.edu/ 

McKenna, J.J., 2008. Cosleeping and Biological Imperatives: Why Human Babies Do Not and Should Not Sleep Alone. Beschikbaar op: http://neuroanthropology.net/2008/12/21/cosleeping-and-biological-imperatives-why-human-babies-do-not-and-should-not-sleep-alone/ 

Verdult, R. 2009. De vroege hechting van baby’s. Lezing voor ‘De Knoop’, Amersfoort. Beschikbaar op: https://www.stroeckenverdult.be/site/upload/docs/De%20Knoop%20Amersfoort%202009.pdf

Neem vooral contact met me op!

Onderaan de Home pagina vind je mijn contactgegevens.

Xx Roos